Baita ere Zorionak eman nahi dizkizuet, zuen lurretik eta zuen familiengandik urruti zaudeten euskal herritar guztioi; batez ere, une hauetan, besarkada handi bat eta oroipenaren berotasuna sentitu behar dituzuelako.

Zoriondu, ongietorria eman, eta elkartasuna adierazi nahi dizuet baita ere, zuen etxeak eta zuen familiartekoak utzi, eta gure artera etorri zareten guztioi, zuentzako eta zuen seme-alabentzako etorkizun hobea bilatzeko, horretarako, batzutan, zuen bizitzak arriskuan jarrita ere.

Jakin ezazue Euskal Herriak esku zabalez hartzen zaituztela. Guretzat anai-arrebak zarete, eta gure etxean ongietorria ematen dizuegu, gure etxe hau denon artean eraikitzen jarraitu nahi dugulako. Ez dugu atzera begiratuko, nondik gatozen ikusteko; alderantziz, aurrera begiratuko dugu, denok elkarrekin nora joan nahi dugun ikusteko.

Gure Herriak bere ateak zabaldu dizkio mundu osoari, eta euskaldunak harro sentitzen gara, beste Herri batzuetako ekarpenak eta kulturak aberasten gaituztelako.

Euskal Herri, euskal nazio, euskal gizartearen kontzeptu berria defendatzen dugu; gaur egun zer izan nahi dugun hemen bizi eta lan egiten dugunok, definituko dugu.

Hemen bizi eta lan egiten dugun guztiok gara euskaldunak; euskaldunak izateko berdin zaigu zein den gure jaioterria: Coruña, Dakar edo Gasteiz; era berean, berdin zaigu nori ematen diogun botua: PPri, Batasunari, PSOEri, EAri, EBri edo EAJri.

Eta hori da garrantzitsuena: gaur hemen bizi eta lan egiten dugunok, gure etorkizuna eztabaidatu, negoziatu eta erabaki dezagula.

Eta hauxe da egingo duguna:

- Eusko Legebiltzarrean, denon ideiak eta proposamenak eztabaidatuko ditugu, guztiak zilegiak baitira.
- Ideia eta proposamen guztiak negoziatuko ditugu; inor ez da egia osoaren jabe.
- Eta Eusko Legebiltzarrak, indarkeriarik eta bazterketarik gabeko egoera batean, proiektu bat onartzen badu, guzti-guztiok gure iritzia emango dugu, kontsulta demokratiko baten bitartez.

Hauxe izan zen nire konpromisoa, 2001eko maiatzean, eta hauxe da nire konpromisoa gaur. Eta horrela adierazi nahi dizuet, lasaitasun eta ziurtasun osoz.

Elkarbizitzarako bide bakarra, elkarrizketan aritzea da. Elkarrizketek, eztabaidek ez dute zatitzen, ez dute apurtzen. Apurtzen duena, zatitzen duena, elkarrizketari eta eztabaidari uko egitea da.

Horregatik, estatutu berri bat egiteko proposamena luzatu dugu. Alderdi politiko guztien arteko elkarrizketa hasi nahi dugu, elkarrizketa horren bitartez, euskal herritar guzti-guztion ongizatea handitzeko, eta Bakea lortzeko.

Garatu dugun autogobernuak, ongi erakutsi digu, autogobernua ongizatearen sinonimoa dela; eta hezkuntzak eta osasunak hobeto funtzionatzen dutela, hemendik gestionatzen baditugu. Horretarako nahi dugu Autogobernu gehiago, hobeto bizitzeko.

Nire asmoa ez da Eusko Jaurlaritzaren proposamenaren inguruan, alderdi politiko batzuen jarrerak gaitzestea.

Ez da inor kritikatzeko unea; denon artean konponbideak bilatzeko unea da. Euskal gizartea gogaituta dago, hainbeste kritika, irain eta deskalifikazio politiko eta pertsonalengatik. Mehatxu, harresi eta blokeoarekin aspertuta gaude. Guztiok konponbideak nahi ditugu baina, batez ere, errespetua nahi dugu.

Gureak ez diren ideiak errespetatzen ditugula ozenki eta argi esateko eguna iritsi dela aipatzea nahiko nuke, nahiz eta ideia horiekin ados ez egon.

Egun horretan konponbidearen bidean gaudela esan ahal izango dugu.

Ni prest nago bide hori egiten lehenengoa izateko. Eta gaur, berriro ere, gauza bat adierazi nahi dizuet: nik bezala pentsatzen ez dutenen ideia eta proiektu politikoak errespetatzen ditut, besteen ideiak, nireak besteko legitimitatea dutelako, nahiz eta ni ideia horiekin ados ez egon. Eta besteek ni era berdinean tratatzea nahiko nuke.

Baina ez da esperantza galdu behar, eta egun hauek oso aproposak dira 2004. urterako ditugun desio eta ilusioak aditzera emateko. Nireak hauexek dira: Bakea, Elkarrizketa, eta Elkarbizitza.

BAKEA. Bakea, gure Herriak urte asko, gehiegi, eman dituelako indarkeriaren astinaldia, eta bere ondorio ikaragarriak jasotzen, bai gizakiengan, bai gizartean bertan ere. Bakea, ETA soberan dagoelako. Bakea, ezin dugulako biktima gehiagorik izan. Biktima horiek gaur emozioz gogoratu nahi ditut. Ezin dugu onartu, mehatxatuta eta jazarpenak sufritzen dituzten pertsona gehiago izatea, beraien ideiak defendatzen dituztelako bakarrik.

Bakea, behin betiko, pertsona guztien Giza Eskubideak errespetatu behar ditugulako, inongo bereizketarik gabe.

Euskadi gizarte modernoa, aurreratua eta solidarioa da, baina Bakea falta zaigu.

ELKARRIZKETA. Elkarrizketa, besteak onartzeko. Elkarrizketa, proiektu politiko guztien gainean. Zaila izan daiteke adostasunerako konponbideak aurkitzea. Baina gauza bat argi dago: elkarrizketarik gabe ez dagoela konpontzerik. Hitz egin behar dugu besteengana hurbiltzeko, elkar ulertzeko, … eta ……...

ELKARBIZITZA. Elkarbizitza, elkarren arteko errespetutik.

Elkarbizitza egonkorra, ezin da mehatxuz, irainez, indarkeriaz edo nortasuna ukatuz inposatu.

Familia edo bikote batean gertatzen den bezala, Herrien arteko elkarbizitza, Euskal Herri eta Espainiako Estatuaren arteko elkarbizitza, ezin da eraiki inposaketa eta autoritarismoa oinarritzat hartuz. Behar dugun elkarbizitzarako proiektuak, elkarren arteko errspetua izan behar du oinarri giza, bakoitzaren nortasuna onartuz eta, batez ere, askatasunez, elkarren arteko proiektua nola eraiki behar den erabakitzeko.

Gezurra dirudien arren, XXI. mendea ez da inposaketaren mendea izango; askatasunez atxikitzearen mendea izango da, pertsonen eta herrien artean proiektuak eraikitzeko.

Hiru desio hauek, nire ustez, euskal hiritar gehienen desioak dira. Gizartearen gehiengo horrek indarkeria, krispazio antzua eta iraina arbuiatzen ditu, eta elkarrizketa eskatzen du.

Baina, bizitza honetan, desioak edukitzea ez da nahikoa, desio horiek zoragarriak badira ere. Lan gogorra egin behar da, desio horiek errealitate bihurtzeko. Ez dezagun ilusio faltsurik izan, baina ezta etsipenean erori ere, eta ez dezagun ahaztu “nahi izatea ahal izatea dela”.

Nik euskal gizartearengan konfidantza osoa dut.
BAKEA nahi badugu;
Elkarrekin bizi, hitz egin eta elkar errespetatu nahi badugu...
Zergatik ez 2004. urtea gure desioak betetzeko esperantza bihurtu?

Zorionak eta urte berri on!

Juan José Ibarretxe Markuartu
Eusko Jaurlaritzaren lehendakaria