|
Bakerako, bizkidetzarako eta normalizazio politikorako eszenatoki berria.
Euskal Herriak, bere etorkizuna Bakean eta askatasunean
eraikitzeko, eta osatzen duten pertsona guzti-guztien duintasuna eta
giza-eskubideak errespetatzeko eskubidea dauka. Euskal gizarteak behin
eta berriz azaldu duenez, indarkeria eta estortsioa zalantzarik gabe
eta argitasun osoz gaitzesten ditu, ETAri armak behin betirako uztea
exijitu dio eta, gainera, bere ordezkari politikoei, distentsio eta
elkarrizketa prozesu bati ekitea eskatu die, horrela, gure artean
dauden indarkeriari eta normalizazio politikoaren gatazkari
irtenbidea emateko.
Horregatik, Bakea, normalizazio politikoa,
bizikidetza eta Euskadiko gizarte eraikuntza, EAJ/PNV eta
EA-ren euskarriak dira, ez bakarrik hurrengo Legengintzaldi
honetarako Gobernu Programa eratzeko; etorkizun hurbileko
etorkizunean gure estrategia politika gidatuko duen zutabe
nagusia da ere. Ondorioz, Bakeak, bizikidetzak eta elkarrizketa
politikoak izango dute laster eratuko den Eusko Jaurlaritzaren
lehentasun osoa.
Bakea, bizikidetza eta normalizazio politikoa
lortzeko Eusko Jaurlaritzak aurrera eramango dituen ekintzen
hiru zutabe nagusiak, Juan Jose Ibarretxe Lehendakariak egindako
Deklarazioetan azaltzen dira: konpromiso DEMOKRATIKOA ("estatutuaren
ituna osorik bete eta errespetatzeko", 2000ko urriaren
25ekoa), ETIKOA ("pertsona guztien bizitzeko eskubidea
eta askatasunak defendatzeko", 2000ko abenduaren 20koa)
eta SOZIALA ("konponbidea", 2001eko otsailaren 8koa).
A) Konpromiso etikoa, pertsona guzti-guztien
bizitza eta giza-eskubideak defendatzeko.
- - EAJ/PNV eta EA alderdiek, konpromiso
osoa hartzen dute, Gobernuaren ekintzatik, pertsonen eskubideak,
astasunak eta seguritatea defendatzeko behar diren giza eta
material baliabide guztiak erabiltzeko. Zentzu horretan, Eusko
Jaurlaritzak, hiritarren seguritatearen arloan dagozkion eginkizun
guztiak garatuko ditu, indar bereziz, eta, horretarako, Zuzenbideko
Estatuak botere publikoen esku jartzen dituen letgezko tresna
guztiak erabiliko ditu.
- Era berean, biolentzia eta terrorismoa
jasan duten eta oraindik ere jasaten duten pertsona guztiekiko
eta giza eskubideen edozein urratze jasaten duten pertsonekiko
elkartasun-ekimenak eta onespen etiko, moral eta materiala
bultzatuko ditu Eusko Jaurlaritzak.
- Azkenik, Eusko Jaurlaritzatik konpromisoa
hartzen dugu demokrazia eta bakea sendotzeko helburua duten
borondate eta ahaleginak bateratzeko, eta indarkeria eta giza-eskubide
eta askatasunen urratzearen aurkako gehiengo sozial eta politikoetarako
espazioak sortzen dituzten erantzun bateratuak biltzeko.
B) Elkarrizketarekiko konpromiso politikoa,
Bakea eta bizikidetza lortzeko tresna baita.
- Bakea lortzeko helburua ez da proiektu
politiko zehatza ezartzearen menpe jarri behar; halaber, proiektu
politiko demokratikoen legezko defentsa ere, ez da Bakea lortzearen
menpe jarri behar.
- Hori dela eta, Eusko Jaurlaritzatik, alderdi
politikoen arteko baretzea eta hurbilketa bultzatu eta beharrezkoak
diren zubiak eraikiko ditugu, aurreko konfrontazioa gaindituz,
elkarrizketa buru duen aro berri bati aurre egiteko, Bakea
lortzeko tresna eta, gure gizartean, bai normalizazio politikoan
eta bai bizikidetzan dagoen gatazkaren konponbidea delakoan.
- Elkarrizketa irekia garatzea, eta aurretiazko
baldintza politikorik jarri barik, inor kanpoan utzi gabe
eta baldintzapen politikorik gabe, ideiak soilik bide baketsu
eta demokratikoen bitartez defendatu behar direlako printzipioaren
errespetutik.
C) Konpromiso demokratikoa, euskal gizarteak
hartzen dituen erabakiak errespetatzeko.
- Euskal gizartearen gehiengoak, bere borondatez
eraikitako Erakunde eta marko juridikoekiko errespetu osoz
zuzenduko ditu Eusko Jaurlaritzak bere ekintzak, Erakunde
eta marko juridiko horiek aldatzeko eta gaurkotzeko aukeren
legitimitate demokratikoarekiko errespetuari utzi gabe.
- Hori dela eta, bai Eusko Jaurlaritzak,
bai osatzen duten alderdi politikoek, konpromisoa hartzen
dute, elkarrizketa prozesutik sortzen den edozein akordio
politiko, euskal gizarteak, bere etorkizuna askatasunez, bakean
eta bide demokratikoen bidez aukeratzeko duen eskubidea erabiliz,
berres dezan. Halaber, eszenatokiak erraztuko ditu, euskal
gizarteak, horren inguruan kontsultatua izateko duen eskubidea
errespeta dadin eta erabiltzeko aukera izan dezan.
Ekonomi hazkunde jasangarrirako
eredu berria.
Benetan krisi ekonomiko larria pairatu ondoren,
azken urte hauetan euskal gizartea gauza izan da gure ekonomia
berriz ere lehiatzeko eta garatzeko parametroetara eramateko.
Hala nola:
- 90eko hamarkadan, gure Barne Produktu Gordina Espainiakoa baino
%9 gehiago hazi da, eta Europar Batasuneko batezbestekoa baino %17 gehiago.
- Azken hamarkadan, Euskadin, Europar Batasuneko batezbesteko
per capita errentara heldu gara eta, seguruenik, baita gainditu ere.
- Azken hamarkada horretako hazkuntza ekonomikoari
esker, ia 150.000 lanpostu garbi sortu dira.
- Azken sei urteetan, gure biztanleria aktiboaren
langabezia tasa %25etik %12ra jaitsi da.
Aurrera egiten jarraitu behar dugu. Lehiakortasunean
eta ekoizkortasunean hazten jarraitu behar dugu. Elkartasuna
eta oreka kontutan hartuta. Eusteko moduko hazkuntza eta lurraldeen
arteko harmonia zainduta.
. Lortu ahal izateko, jakin badakigu
euskal ekonomiaren lehiakortasun eta garapenaren motoreak
Berrikuntza, Kalitatea, Prestakuntza eta Lankidetza bezalako
baloreak sustatu behar direla.
. Halaber, argi daukagu horrek benetako
iraultza kulturalean euskal gizarte osoa inplikatzeko aitinzdaritzarako
konpromisoa eskatzen duela; iraultza horren ardatza pertsonak
dira eta, oinarria, prestakuntza eta lankidetza publiko-pribatua,
horrela, 2006. urtea baino lehen, Euskadi era eraginkorrean
Informazioaren Gizartean integratuta egon dadin.
. Testuinguru hori dela eta, EAJ/PNV
eta EA-ren erronkak honako hauek dira:
- Sustapen ekonomikoaren banatzaile nagusiak
izango diren Enpresa Txiki eta Ertainak (PYMEak), berritzaileak
izateko gaitasunaren bidetik ekiteko eta arriskuei aurre egiten
jarraitzeko helburuz.
- Gure ekonomia nazioarteko bihurtzea eta
kanpoan bultzatzea.
- Merkataritzako arlo modernoa, integrazio
eta elkartze maila hobeak izango dituena.
- Enpresa eta ekonomia mailan izari zehatz
eta zurruna izango duen arlo turistikoa.
- Landa-ingurune bizia, nekazaritzako ustiategiak
modernizatuz, bertako biztanleria aktiboa gaztetuz, eta emakumeen
integrazioa sustatuz.
- Arrantza arlo indartua, oinarrizko zerbitzuak
hobetuz eta arloaren aniztasuna bultzatuz.
- Energiaren erabilgarritasuna baldintza
ahalik eta onenetan bermatzeko helburua duen politika, horniduraren
segurtasunari, kostuari eta ingurumenaren gaineko eraginari
dagokionez.
. Beste alde batetik, gure ustez, hazkuntza
eta garapen ekonomiko horiek eusteko modukoak izan behar dute,
bitartekoen erabilera eta ingurumenaren sistemari dagokionez.
Ildo horretatik, EAJ/PNV eta EA-ren proposamenak honako hauek
dira:
- Lurraldeak antolatzeko politika orekatua,
hirien garapen jasangarria bideratuko duena.
- Ingurumenari buruzko politika, alde batetik
ingurumen osasungarria eta, bestetik, ongizate ekonomikoa
eta gizarte justizia bilduko dituena.
- Garraio eta komunikazioen euskal sistema,
Europan integratzeko eta lurraldeen arteko batasuna eskuratzeko.
- Euskadiko trenbide sare berria.
- Bide, portu eta aireportuetako azpiegituren
kudeaketa propio berria.
. Erronka hauek guztiak gure ahaleginak
erabiliz eskuratzeko, euskal hiritarrok hazkunde eta elkartasunaren
zerbitzura egongo den zerga eta finantza politika garatuko
dugu. Eta hori, gure autogobernurako funtsezkoa den tresna
baten bidez egingo dugu: Ekonomi Itunaren bidez, alegia. Horregatik,
EAJ/PNV eta EA, Eusko Jaurlaritza osatzearen erantzukizunetik:
-- Iraungipen datarik gabeko Ekonomi Ituna
exijitzen dugu, euskal erakundeek duten arautzeko gaitasuna
sendotu eta sakonduko duena, Europar Batasunak, gainerako
zerga sistema orokorrekin egiten duen bezala, aintzatetsi
eta kontuan hartuko duena eta gure zergen emaitzako bitartekoak
Euskadin geratzea bideratuko dena.
- Gure zerga sistema ekitatibo -gurean berdin
ordaintzen dute berdinek, eta desberdin desberdinek- eta aske
-beharrizan ekonomikoei eta gizartekoei aurre egiten jarraitzeko-
bihurtzen duten baldintza horiek areagotu nahi ditugu, aurrerantzean
gure Lurralde Historiko eta Euskadiko Erakunde Erkideen bitartez
koordinatuz.
- Gastu publikoaren arloan, egitura erreformei
lehentasuna eman nahi diegu etorkizunean ere; era berean,
ekonomia eta enplegua bultzatu nahi ditugu, gizon eta emakume
guztion artean gizarte justuago eta soidarioago eraikitzen
jarraitzeko, aurrekontu-orekaren oinarria mantenduz, Administrazioak,
ekonomi gorabeheren aurrean, zikloen aurkako faktore jokatu
dezan.
Prestakuntza eta enplegu
eredu berria, gizarteratzean sakontzeko eta Jakintzaren Gizartean
aurrera egiteko.
. Hezkuntza, prestakuntza eta lan arloetan
martxan jarriko dugun politikaren oinarria, abiaburu batean
datza: Euskadiko hiritar guzti-guztiek izan behar dute bizitza
osoan zehar ikasteko modua, halako moldez non eskubide horrek
bermaturik egon behar baitu, pertsonen adina, maila, baliabide
edo lan-merkatuan duten egoera edozein delarik ere.
. Hori horrela izan dadin, EAJ/PNV eta
EA alderdiok ondokoa proposatzen dugu:
- Gure hezkuntza-sistemak jarrai dezala etika
zibila transmititzen lantzen, askatasun, begirune eta tolerantziaren
balore unibertsalak barneratzen dituen etika zibila izaki.
- Etorkizuneko gure eskolan, ezagutzen eta
egiten ikasteari euts dakiola. Baita ere izaten eta elkarrekin
bizitzen ere.
- Adostasun zorrotz eta zabala dela bide,
Eskola Akordio berria irits dezagula, XXI. mendeko eskola
berri horretarako.
- Lanbide Heziketarako gure politika orokorra
izan dadila, eta enplegurako prestakuntza izan dezala xede.
- Gure Unibertsitatea, geroz eta gehiago,
euskal kulturaren bilgune sendo eta jardule eta Euskadiren
garapenaren eragile izaten jarrai dezala.
. Era berean, gutxien dutenen zerbitzura
dagoen enplegurako politika baten aldeko apustua egiten dugu.
Enplegu politika horren lehentasunak honako hauek izango dira:
erabateko enplegua lortzea; enplegu nahiz jarduera tasak Europar
Batasunekoekin parekatzea, emakumeei lehentasunaz emanez;
kontratazio baldintzen behin-behinekotasuna eta taldeen arteko
diskriminazioak, bai soldata baldintzetan, bai zama eta erantzukizunetan
zuzentzea; eta, azkenik, lan istripuen tasak murriztea. Enplegu
zerbitzuen arloan erabakiak hartzeko eta kudeatzeko erabateko
ahalmena ez badugu ere (gizarte-lanaren eta Gizarte Segurantzaren
arloan legeak egiteko gaitasuna ere barne, enpleguko eta gizarte
babeseko politikak lantzeko), errebindolatzeaz gain, EAJ/PNV
eta EA ziur gaude, euskal hiritarren elkartasunezko ahaleginei
esker, lanpostu gehiago eta kalitate handiagokoak lortu ahal
izango ditugula.
Gizarte eta kultur eredu
berria.
Gure erkidegoko pertsonarik baztertuenekiko
gizarte elkartasunean oinarrituako eredu handi bat eratu nahi
dugu Euskadin.
. EAJ/PNV eta EA-ren iritziz, eredu
horrek aurrera egin behar du, erakundeen arteko koordinaziotik
eta gizarte izaera duten herri politiken ebaluaziotik, honako
oinarri hauekin: beharrik handienak dituzten taldeei eman
beharreko lehentasunezko babesa; eskualderik baztertuenekiko
konpromisoa; gizarte-prestazioen laguntzak egokitzeko eta
arian-arian gehitzeko konpromisoa; seme-alabak dituzten familiei
eman beharreko laguntza; adineko pertsonak eta nolabaiteko
menpekotasuna dutenak zaintzeko gizarte eta osasun espazioa
finkatzea; eta etorkinen gizarte fenomenoari eman beharreko
erantzuna, aurreikuspen eta plangintzaren bitartez.
. Halaber, berdintasunerako politikak
areagotu behar direla sinesten dugularik, EAJ/PNV eta EA alderdiok,
honako hauek jandetsi nahi ditugu:
- Gizon eta emakumeen integrazioa eta elkarrekiko
integrazio-politika gauzatzea, aukera berak eta tratu bera
izan ditzagun.
- Gure gazteek euskal gizartean protagonismoa
eta hizpide erabakiorra izan dezaten hartu genuen konpromisoa
berrestea, zeren eta horrela, gaur egun gazteek Euskadin dituzten
arazo zehatzekiko erantzun orokorra ematea lortuko baitugu.
. Elkartasun-eredu hori eraginkorra
eta kalitatezkoa izan dadin, EAJ/PNV eta EA-k, gizarte-kohesioa
sortzen duten politikak garatzeko konpromisoa hartzen dugu.
Zentzu horretan, Eusko Jaurlaritzatik honako hau bultzatu
nahi dugu:
- Etxebizitzaren arloko politika lantzea,
pertsona ororen eskura etxebizitza duina izateko aukera eman
ahal izateko.
- Justiziaren arloko politika lantzea, Justizi
Administrazioa zerbitzu arin eta eraginkorra, eta hiritar
guztiek errazkiro iristeko modukoa bilakarazteko oztopoak
kentzen dituena.
- Osasunaren arloko politika lantzea, osasun
zerbitzu orokorra eta kalitate handikoa sendotzen duena.
- Kontsumitzaileak babesteko politika lantzea,
ondasun eta zerbitzuen eguneroko kontsumoan eta erabileran,
hiritarron interesez arduratzen dena.
. Beste alde batetik, EAJ/PNV eta EA
alderdiok kultur politika elkarbiltzailea eta munduarekiko
irekia nahi dugula baieztatzen dugu. Gure kultur politikak
honako ezaugarri hauek izango ditu: anizkoitza, kohesiogilea,
garapena bultzatuko duena, dinamikoa eta modernoa. Horretarako,
kultura mantendu eta gizarteratzeko beharrezkoak diren kultur
azpiegiturak garatu nahi ditugu; horrela, kulturaren azalpen
ezberdinetan, sormen eta espresioaren sustapen eta bultzada
eta Euskadiko kultur industriak sendotzeko neurriak bermatzeko.
. Ildo horri jarraiki, gure ustez ezinbestekoa
da euskararen erabilera testuinguru eleanitzean sustatzeko
politika sakontzeari eustea; Euskadiko errealitate soziolinguistikioari
eta gure gizartearen gehiengoaren nahiari egokitutako hizkuntza
politika egin nahi dugu, azken batean, benetako elebitasuna
lortzeko xedez.
. Azkenik, EAJ/PNV eta EA-k, Eusko
Jaurlaritzatik, industria, teknologia eta gizarte-prozesua
bateratzea gauzatuko duen gizarte-komunikabideen arloko politika
ahalbideratuko dugu. Horrela, ikus-entzunezko herri sektore
sendo eta lehiakorra indartu nahi dugu, berdintasun eta tolerantziari
dagozkion baloreak defendatu eta sustatzen dituena, programazioen
kalitatea bermatzen duena eta, azkenez, gutxiengoei arreta
berezia eginik, kultur partaidetzarako eremu irekia eratzen
duena.
Autogobernuaren eredu berria.
A) Gure Autogobernua osatu eta gaurkotu.
. EAJ/PNV eta EA-ren iritziz, lehenbailehen
bete behar da Gernikako Estatutua, Eusko Legebiltzarrak transferentziei
buruzko txostenetan behin eta berriro adierazi izan duen bezala.
Estatutua erabat betetzea baztertu ezinezko eta lehenetsi
beharreko premia da.
.. Lehentasunezko helburu horren
betetzea albora utzita, eta arestian aipatu ditugun abiaburuetariko
bat gogoan (hau da, euskal gizarteari kontsulta egiteko aukera
aintzakotzat hartu behar delakoan, bere etorkizun politikoa
askatasunez, bakean eta demokrazian erabaki ahal dezan), baieztatu
nahi dugu elkarrizketa eta negoziaketaren bideak jorratzeko
prest gaudela ordezkaritza duten indar politiko guztiekin
batera eta, horretara, ahalik eta adostasunik zabalena lortu
nahi dugula, gure Herria erabateko normalizazio politikora
irits dadin.
. Beraz, Euskal Herriak bere autodeterminazio-ahalmena
aintzatetsi dakion dauka eskubidea Eusko Legebiltzarrak 1990ean
onartutako eran geureganatu, defendatu eta arautu beharra
abiapuntu harturik, Euskadiren marko politiko eta autogobernuaren
inguruan gure programan zehazten diren konpromisoek, aintzat
hartuko dituzte, Europa berriak politika, gizarte eta kulturaren
alorretan euskal gizarteari ekartzen dizkion zirkunstantzia
aldakor eta beharrizan berriak.
. Ondorioz, gaurko Estatutuak eta Euskadiko
agintaritza politikoak ezartzen duten markoan oinarriturik,
Gobernugintzaren bitartez, honako helburu hauek lortzeko konpromisoa
hartzen dugu:
- Euskal gizartearen erabakiekiko begirunea
ezartzea eta euskal gizarteak bere geroa erabakitzeko duen
eskubidea aintzat hartzea.
- Gure esparru juridiko-politikoa Europako
errealitate berriari egokitzea eta Europan eta munduan geure
ahotsa izatea.
- Autogobernu politikoaren eduki material
berria definitzea, oinarri hauek guztiak izango dituelarik:
gai sozioekonomikoen lan-harremanen eta gizarte babesaren
arloan, elkarbizitzaren eta eskumenen marko propioa osatzeko
eskubidea; ekonomia, zerga eta finantza alorreko autonomia-araubide
orokorra; erakundeen autoantolamendurako ahalmen osoa; hezkuntza,
kultura eta kirol sistema propioak eta euskal erakundeek,
eremu guztietan -nazioarteko eremuak barne direla-, bermeak
izateko eta parte eraginkorra hartzeko markoa.
- - Euskal lurraldeetako erakundeekiko harremanak
bideratzea.
B) Gure barruko erakunde-egituraren garapena.
. Euskadiko barne-egitura, batik bat
arlo politikoan eta gizartean, izugarri zabala da, erakundeen
edo Administrazioaren ikuspegitik irudika litekeen baino mila
aldiz zabalago eta joriagoa. Edonola ere, herri-aginteek elkarrekin
koordinaturik jardutea nahi dugu, lehen-lehenik herritarren
ongizateaz arduratuz, gure erakundeen saretik, denak herriaren
zerbitzuan ari direla lanean, politika eta lurraldearen arloko
erabakiak, Erkidego osoan, berdintasunezko araubide erkideekin
errotzen direla bermatuz.
. Oinarri horien gainean, EAJ/PNV eta
EA-k goberrnu-ekintza garatzeko konpromisoa hartzen dugu,
Euskadiko erakundeen sarean, udalerriei eguneratutako tratamendua
emateko; Autonomi Erkidegoko erakunde maila ezberdinen arteko
harremanetarako arauak birformulatzeko; arlokako plangintza
ezartzeko, herri erakundeen politikak taxutzeko modu gisa;
eta, azkenik, Euskadiko Herri-Administrazioak eten gabe hobetzeko.
C) Europa: Proiektu erkidea.
. . Guk nahi dugun Europa era
federalean baturik dago, eta askea eta solidarioa da. Bertan,
nortasun propioa duten Herri guztiek eroso sentitu behar dute.
Hori dela eta, gure autogobernua aintzatestea nahi dugu. Euskadik
presentzia izan behar du Europar Batasuneko erakundeetan,
bere erantzukizun eta autonomia propioekin; mugaz gaindiko
lankidetza sustatzeaz gain, eskualdeen arteko lankidetza indartu
nahi dugu eta, azkenik, Herrien Europa eraiki eta lortzeko
ahaleginak egin nahi ditugu.
D) Euskadi: Mundura zabalduta dagoen
herri bat.
. EAJ/PNV eta EA-k apustu argia egiten
dugu, Euskadiren kanpo politika osoa eta integratua lortzeko,
hainbat helburu estrategiko lortu ahal izateko. Hala nola,
Euskadik Europako Batasunean duen eragin politikoa eta ekonomikoa
areagotzea; Euskadi bi aldetako harremanetan eskubide osoko
bazkide gisa duen lekua indartzea, bai Europar Batasunaren
barruan, bai kanpoan ere; garatzen ari diren herriekiko elkartasuna
areagotzea; eta kanpoan Eusko Jaurlaritzako Ordezkaritzak
sortzea.
. Beste alde batetik, gure Gobernuaren ekintzen
bidez, Kanpoko Euskal Gizataldeei laguntza politikak finkatu
eta areagotu nahi ditugu; eta Hirugarren Munduekiko elkartasun
programetarako orain arte erabili diren fondoak -1998tik hona,
Euskal eta Foru Erakundeen aurrekontu operatiboaren %0,7a,
hain zuzen ere- mantenduko ditugu.
Gazteiz, 2001eko uztailak 6
|
