Segurtasun Saila. Eusko Jaurlaritza

Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco Segurtasun Saila Euskadi.net
Logo twiter
Hemen zaude:  Hasiera | Boto elektronikoa | Bozketa elektronikoa munduan | Ezarrita daukaten herrialdeak

Ezarrita daukaten herrialdeak

Teknologia berriekiko munduko herrien egoera

AEB |  Belgika |  Brasil |  Estonia |  Filipinak |  India |  Venezuela

EUROPA

Belgika

  • Belgikako gobernua aitzindaria izan zen boto elektronikorako sistemen aplikazioan 1989an hasi baitzen. Metodoak hauek zituen oinarri:
    • Datuak banda magnetikodun txarteletan gordetzen ziren ukipen-pantaila baten eta arkatz optiko baten laguntzaz.
    • Ondoren, txartelak sartzen ziren emaitzak automatikoki zenbatzen zituzten hautestontzi elektronikoetan.
  • 1994an boto elektronikoaren lege-esparrua ezarri zen.
  • 2010ean sistema berri bat hautatzeko lizitazio-prozesua hasi zen. Sistema berriaren funtsa ukipen-pantailadun hautestontzi elektronikoa da eta, emaitza elektronikoen auditoriak egite aldera, aukera ematen du botoaren egiaztagiria paperean inprimatzeko.
  • 2014. urtean, Europako eta Eskualdeko parlamentuetarako eta Parlamentu Federalerako hauteskundeetan boto elektronikoa egiteko guztiz automatizatua eta egiaztagarria zen sistema erabili zen. Hala ere, huts informatiko baten ondorioz 2.200 boto baliogabetu behar izan ziren; hain zuzen, guztizkoaren % 0,06.

Estonia

  • 2005ean, tokiko hauteskunde batzuetan, Internet bidez modu loteslean bozkatu zuen lehen herrialdea izan zen.
  •  2007an hauteskunde orokorretan hautesleen % 3,13k Internet bidezko botoa erabili zuen.
  • 2008an, hauteskunde-legea aldatu ondoren, mugikorra erabiliz Internet bidez botoa emateko sistema ezarri zen.  
  • 2009an, Europako Parlamenturako hauteskundeetan, internet bidezko botoa 104.415 pertsonak erabili zuten, hautesleen % 9,5 baita.
  • Parlamenturako 2011ko hauteskundeetan parte hartu zuten hautesleen % 25ek internet bidez bozkatu zuen. Sistema hori baliatuz hautesleak hauteskunde-egunaren aurreko epealdi batean bozka dezake (hauteskunde-egunaren aurreko seigarren egunetik laugarrenera). Boto-emaileek beren botoa nahi beste aldiz alda dezakete.
  • 2013an boto elektronikoaren softwarearen iturburu-kodea jendaurrean jarri zuten.
  • Europako Parlamenturako 2014ko hauteskundeetan 103.000 hauteslek baino gehiagok (boto-emaileen % 31) internet bidezko botoa erabili zuten.

AMERIKA

AEB

  • Estatu edo konderri bakoitzak automatikoki erabakitzen du bozkatzeko erari eta erabili beharreko hauteskunde-baliabideei buruz.  
  • 1892an “Myers Automatic Booth” izeneko lehenengo bozketa-makina estreinatu zen: palanka mekanikoen erabileran oinarritutako sistema zen, non hautagai bakoitzari palanka bat esleitzen zitzaion.
  • 1930ean makina horiek Estatu Batuetako hiririk garrantzitsuenetan jarri ziren eta 1960an, makina horien bitartez, ia biztanleen erdiek bozkatzen zuten.
  • 1980az geroztik bozkatzeko bost sistema-mota izan dira: palankadun makinak, txartel zulatuak, eskaneatze optikoko edo eskaneatze optikorik gabeko sistemadun boto-txartelak eta grabaketa elektroniko zuzeneko makinak edo DRE (makina horiek botoak grabatzen dituzte pantaila-forma duen boto-txartel baten bidez, non boto-emaileak aktiba ditzakeen digitalizazio-botoiak edo -pantailak dauden).
  • 1996an presidentetza-hauteskundeetarako boto-emaileen % 24,6k eskaneatze optikoko Marksense sistema erabili zuen eta % 7,7k DRE zuzeneko bozketa elektronikoa.
  • 2000ko presidentetza-hauteskundeetan bakarrik hautesleen 1,6k erabili zituen paperezko ohiko txartelak; % 9,1ek zuzeneko erregistro elektronikoa erabili zuen;     % 18,6k palankadun makinak erabili zituen; % 27,3k irakurgailu optikoak eta % 34,3k txartel zulatuak. Floridako estatuan boto-kontaketan, txartel zulatuen bidezko bozketa-sistema zela eta, gorabeherak egon ziren. Horrez gain, herrialdetik kanpo destinatutako berrehun militarrek Internet bidez bozkatu zuten.
  • 2002an Kongresuak Hava Legea (Help America Vote Act) onartu zuen. Lege horrek agintzen zuen herrialde osoan hauteskunde-praktikak hobetzeko eta, alde horretatik, funtsak zuzendu zituen txartel zulatu bidezko sistemak eta palankadun makinak ordeztera eta bozketa-sistema aurreratuagoak ezartzera.
  • 2004an, presidentetza-hauteskundeetan, hautesleen % 13,7k txartel zulatuen bidez bozkatu zuen, % 14k palankadun makinak erabili zituen; % 34,9k irakurketa optikoko ekipoak eta % 29,3k DRE zuzeneko bozketa elektronikoa baliatu zuen.
  • 2008an, hauteskunde primario demokratetan, atzerrian bizi ziren amerikarrek botoa Internet bidez eman ahal izan zuten. Halaber, hauteskunde orokorretan, Floridako Okaloosa konderrian proba pilotu loteslea egin zen kanpoan zeuden militarrek botoa Internet bidez eman zezaten.
  • 2012an, presidentetza-hauteskundeetan, boto-emaileen % 56k paperezko boto-txartelak erabili zituen, eskaneatze optikoko sistemarekin edo gabe, eta % 39k bozketa elektronikorako makinak. Hauteskunde horietan ilara luzeak egon ziren eta hainbat estatutan arazo tekniko batzuk. Atzerrian zeuden eta herrialdetik kanpo bizi ziren soldaduek, sei estatutan, botoa Internet bidez eman ahal izan zuten.

Brasil

  • 1995ean boto elektronikoaren ildoak ezartzen zituen hauteskunde-legea onartu zen eta 1996an hasiera eman zitzaion hautestontzi elektronikoetan oinarritutako boto elektronikorako sistemaren ezarketari.
  • 2000ko toki-hauteskundeetan boto elektronikorako sistemak bere baitan hartu zituen hautesleak identifikatzea eta azken emaitza argitaratzea.
  • 2002an boto presentzialen % 100 elektronikoki eman ziren.
  • 2008an hiru hiritako udal-hauteskundeetan hautesleen identifikazio biometrikoa erabili zen hatz-marken erregistroaren bitartez.
  • 2010eko hauteskunde orokorretan lau milioi hautesle inguruk hautestontzi biometrikoak erabili zituzten. Identifikazio biometrikoa geroago egin diren hauteskundeetan orokortzen joan da.
  • 2014ko urriko presidentetza-hauteskundeetan 20 milioi hiritarrek baino gehiagok hautestontzi biometrikoa erabiliko dute. Hori hautesleen % 15 izango da.

Venezuela

  • 1998 eta 2003 artean, iruzurra galarazte aldera, botoen eskaneatze optikoko sistema erabili zen. Hala ere, agintariek sistema aldatzea erabaki zuten lortu nahi ziren segurtasun-mailetara ez iristeagatik.
  • 2004an botoa zuzenean erregistratzeko sistema erabili zen. Sistema horrek      ukipen-pantailak ditu eta hautesleak hautestontzi batean utzitako botoaren egiaztagiria inprimatzen du.
  • 2012an hauteskunde nazionaletan prozesuaren automatizazio osoa lortu zen: hauteslearen autentifikazio biometrikoa, hautestontzi elektronikoaren aktibazioa eta  emaitzak zenbatzea, igortzea, guztizkoa ateratzea eta argitaratzea.
  • 2013an, presidentetza-hauteskundeetan, bozketa elektronikoaren prozesuan egondako irregulartasunak salatu ziren eta sistemaren gardentasunari buruzko eztabaida piztu zen. Hauteskunde-agintariak bozketa-makinen % 100i auditoria egitea baimendu zuen.

ASIA

Filipinak

  • 2007an lehen aldiz eta modu loteslean erabili zen Internet bidezko botoa atzerrian bizi ziren filipinarrentzat.
  • 2008an, 2010eko hauteskundeetan erabili beharreko teknologia zehazte aldera, proba pilotu bat egin zen bi grabazio-sistemaren bidez: bata ukipen-pantailadun        bozketa-makinen bidez eta bestea irakurgailu optiko bidez.
  • 2010ean legegintza-hauteskundeetan lehen aldiz bozketa elektronikoa erabili zen. Filipinetako Hauteskunde Batzordeak irregulartasunak egon zirela aitortu zuen eta salaketak ikertzeko batzordea sortu zen.
  • 2013an berriro legegintza-hauteskundeak egin ziren boto elektronikorako 2010eko sistema bera erabiliz, gainera gorabeherarik gabe.

India

  • 1989an boto elektronikoa pixkanaka erabiltzen hasi zen.
  • 2003an botoen % 100 elektronikoki ematen zen.
  • 2004an, Parlamenturako hauteskundeetan, milioi bat makina elektroniko erabili ziren eta 670 milioi hauteslek baino gehiagok hiru astetan zehar bozkatu zuten.
  • 2006an bozketa elektronikorako makinetan Braille sistema sartu zen.
  • 2010ean nazioarteko teknikari-talde batek Indiako Hauteskunde Batzordeari jakinarazi zion bozkatzeko makinek ez zutela eskaintzen “hauteskundeen emaitzetan konfiantza izateko segurtasun, egiaztagarritasun eta gardentasun nahikorik” eta, horren ondorioz, Hauteskunde Batzordeari eskatu zion bozkatzeko beste era batzuk aztertzeko.
  • 2011n Gujarat izan zen Indian Internet bidezko botoa probatu zuen lehenengo estatua.
  • 2014an, hauteskunde orokorretan, bozketa elektronikoaren sistemari egiaztapen-metodo berri bat (WPAT Verificador Paper Audit Trail) gehitu zitzaion 543 barrutietako 8tan.

Nabarmenduak

Araubide Juridikoaren, Zerbitzuen eta Hauteskunde Prozesuen Zuzendaritza Azken aldaketa 2014/11/14
» Lege informazioa © 2012 - Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco
Pertsona helburu
Subir
Menú general